خودکشی و رسالت رسانه

یک حادثه و تلنگری که باید بزند
10 مرداد 1396
خشونت علیه پزشک و علیه دیگری
10 مرداد 1396

چندیست که رسانه ها و افکار عمومی به آمار و ارقام خودکشی در ایران حساس شده اند و به تبع اخبار خودکشی و تحلیل علل و اسباب آن هم در جراید و فضای مجازی برجسته شده است..
هفته ای نیست که خبر خودکشی و خودسوزی دسته جمعی و فردی در روزنامه ها و کانال های ریز و درشت تلگرامی مطرح نشود و اغلب موارد خبر همراه است با جزییات و تحلیل و احیاناً توضیحی در مورد انگیزه و داستان زندگی فرد قربانی..

آیا وضع ما نگران کننده است؟؟

چند سالی میشود که نوعی نگرانی تشدید شده و هیستریک پیرامون آسیب های اجتماعی از خودکشی گرفته تا خشونت و پرخاشگری و عصبانیت و طلاق در جامعه ی ایرانی موج میزند!!
همگان معتقد و باورمند شده اند که اجتماع ما عصبی و بی مهار و بی اصول شده و ایرانیان در صدر عصبانیت و خودکشی و درگیری و نزاع و دیگرکشی لابد قرار دارند!!
اگر هم خودبیمار پنداری جمعی ما گاهی فروکش میکند ناگهان گالوپ وارد میشود و بنزین روی آتش فروخفته ی دلواپسی ما میریزد..
امّا واقعیت چیست؟؟ وضع سلامت روان و شاخص های آن از قبیل آمار خودکشی و طلاق و خشونت خانگی و اعتیاد چگونه است؟؟
آیا همینگونه که اینروزها مصطلح شده جامعه ی ایرانی عصبانی و بی کله و خطرناک است؟؟
مطابق آمار علمی و مستند اگر بخواهیم حرف بزنیم مثلاً در مورد خودکشی ما هنوز در میانه های نرخ و رقم سرانه ی خودکشی جهانی هستیم و باز بر اساس این آمار اوضاع اقدام به خودکشی ما از خیلی کشورهای پیشرفته و برخوردار سوسیالیستی اسکاندیناوی بسیار بهتر است..
در سایر حوزه های آسیب های اجتماعی نیز اگر قرار باشد به نتایج و ارقام و آمار علمی و معتبر و دانشگاهی رجوع کنیم وضعیت مشابهی داریم مثلاً آمار طلاق و اعتیاد هم جامعه ی ما موقعیت نامناسبی در مقام مقایسه با میانگین جهانی و کشورهای همسایه ندارد..
آنچه گفته شد برای درک واقعیت این جامعه است و شکستن فضای بدبینی رایج و معاصر به رفتار و کردار خودمان نه اینکه دستاویزی باشد برای توجیه کاهلی و غفلت از سلامت روان عمومی و فردی..
اتفاقاً اگر قرار باشد نگران باشیم دلایلی هست برای نگرانی و جاهایی هست برای اینکه توجه و تمرکز ما جلب شود تا آسیب های اجتماعی کاهش یابد..
خودکشی؛ معضل یا راه حل

مدتهاست که متخصصین روانپزشکی و روانشناسان هشدار میدهند در مورد نحوه ی پرداخت رسانه ای به مساله ی خودکشی..
مد روزگار ما این است که خبر و حتی عکس صحنه ی خودکشی یک انسان منتشر میشود با آب و تاب زیاد و معمولاً هم متن خبر خالی از تحلیلی یا توضیحی درباره ی انگیزه ی عمل فرد قربانی نمی ماند!!
همینجا باید دقت کرد که هرگونه اضافه کاری در پیرامون و حواشی درج خبر خودکشی در رسانه و فضای مجازی که حال و هوای درک ماهیت عمل خودکشی باشد می تواند پیغامی غلط به مخاطب بدهد در مورد اینکه خودکشی یک راه حل می تواند باشد در مواجهه با ناکامی و مشکلات زندگی..
به عنوان مثال وقتی خبر خودسوزی یک دستفروش منتشر میشود و در ادامه نویسنده توضیح میدهد که فرد به علت شکست مالی خودسوزی کرده به صورت غیرمستقیم نوعی راه چاره ترویج میشود که هرگز واقعیت ندارد و منجر به اشاعه ی خودکشی و سایر رفتارهای آسیب زننده به خود میشود..
فرهنگ ما نقطه ضعف کم ندارد مخصوصاً وقتی پای مشکلات و گرفتاریها به میان میرسد و افراد احساس بن بست میکنند و در این وضعیت رسالت رسانه ها خیلی حیاتی و ظریف میشود..
نویسنده ی خبر خودکشی ایکاش بداند که هرگونه بی دقتی در تنظیم متن می تواند به شیوع بیشتر خودکشی کمک کند نه محدود کردن آن..با این اوصاف آیا بهتر نیست اصولاً خبر خودکشی سانسور شود؟؟مخصوصاً خودکشی آدم های معروف و شناخته شده؟؟
میدانیم که علم هم توصیه به سانسور خبر خودکشی میکند و علتش همین خطراتی است که در کنار درج خبرهای اینچنینی وجود دارد.‌
برمیگردم به همان موج هیستریکی که پیشتر در موردش توضیح دادم..فضایی که اینروزها ایجاد شده و اصرار دارد جامعه ی ایرانی را بی اعصاب و خشن و خودتخریب گر ببیند،سلامت روان ما را در چه سمتی هدایت میکند؟؟آیا این سیاه نمایی هایی که اغلب مستند و علمی هم نیست سبب نمی شود که تک تک ما مسولیت فردی خود را در پاسداشت سلامت روانی جامعه نادیده بگیریم چون حکمی پیشاپیش صادر شده در مورد ما که بیماریم؟؟!!
انتشار آمار غیر دقیق و نامعتبر در مورد خودکشی و خشونت و طلاق نه تنها سبب کاهش آنها نمی شود بلکه به سرایت این گرفتاریها مدد میرساند..
شلوغ بازی و بزرگنمایی مشکلات سلامت روان از قبیل خودکشی نه تنها به کاهش آنها کمک نمیکند بلکه ممکن است اثر معکوس داشته باشد واز رهگذر نرمالیزه کردن رفتار، زمینه ساز شیوع و بروز بیشتر شود..
هشیاری و توجه علمی و اصولی به مسایل جامعه همواره با هولیکانیسم در اطراف آن موضوع فاصله ی بسیار دارد..

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *