گفتمان زنانه و زندگی

هروله در فصل ناتمام مردانگی
23 بهمن 1395
زنانه شدن وجدان
23 بهمن 1395

بررسی زنانگی در رمان #سووشون نوشته ی سیمین دانشور

دکتر #مجتبی_ارحام‌صدر

#سووشون را در زمره‌ی سترگ ترین رمان ‌های فارسی دانسته‌اند..منتقد دانشگاه دیده ای چون حسین پاینده، این اثر را در کنار بوف کور و شازده احتجاب، مثلث جریان ساز رمان فارسی میداند..به لحاظ ادبی،سووشون کلاس درس است برای کسی که میخواهد ظرفیت های روایی یک زبان زنده را فراگیرد..شخصیت پردازی،روایت، فرم، محتوی و سیمانی از ظرایف نوشتاری و داستانی که اجزای رمان را به هم پیوند میدهد از سووشون نمونه ای ماندگار از نثر فارسی ساخته است که ظرفیت های بی پایان ادبی دارد تا سالها ی سال برای پارسی زبانان..
نویسنده ی متن یک زن است و داستان را بر شانه های یک زن دیگر استوار کرده ؛ “زری”
◾️رام کردن مرد عاشق

داستان در سپیده دم تاریخ معاصر این مملکت میگذرد..در کشمکش استقلال و استعمار و استبداد..در مرکز فلات ایران، فارس، که به لحاظ اسطوره‌ای نمادین است..زن و شوهری در میان بازی قدرت خان و دولت اشغالگر و دولت مرکزی از یک طرف و مناسبات انسانی با مردم خود از سوی دیگر قرار دارند..مرد ماجرا”یوسف” خود خانزاده و ملاک است اما اسیر سفلگی های زمانه نیست..بی پروا و بی ملاحظه است و محاسبه ی خطر برایش سخت ..اما زری در این میان تحلیلگر و زیرک و در عین حال زنانه و اغواگر است..
دانشور شخصیت “زری” را بسیار هوشمندانه تولید کرده.. زنی که بارها و بارها زهر وحشی گری مردانه ی یارش را با دوراندیشی و ظرفیت های زنانه اش میگیرد..زری سعی دارد یوسفش را حفظ کند، میخواهد مانع قربانی شدنش بشود و هربار مداخله میکند..این حضور پررنگ و فعال زن سبب میشود به تدریج گفتمان و پارادایم زنانه ی داستان شکل بگیرد..
سووشون به خوبی نمایش میدهد که انفعال تاریخی و اساطیری و ارگانیک زنانه را چگونه میشود به چالش کشید و با چه مدلی یک زن قادر است تعیین کننده باشد..رمان سیمین دانشور به بهترین وجهی نشان میدهد راه قدرتمند شدن یک زن از پیچ و خم های لطیف و ناتورال زنانگی میگذرد نه مناسبات زمخت و مسیر سنگلاخ مردانگی..

در پایان، شهید قصه یوسف است اما قهرمان داستان زری است..
◾️تصویر پالوده ‌ی اروتیسیسم

گنج ادبیاتی سووشون در عین حال گوهر های دیگر هم دارد..
صحنه های عشق بازی زری و یوسف چه در بستر زناشویی و چه محبت های روزمره و عادی بین زن و شوهر و فرزندانشان بسیار هنرمندانه خلق شده اند..علی القاعده در فرهنگی که اخلاق مبتذل ویکتوریانی و گناه محور پیرامون عشق و بستر و سکس دارد، نوشتن از لحظات عشق بازی دو انسان چالش برانگیز و دشوار است..اما در سووشون این اتفاق مهم افتاده است..صحنه های اروتیک برهنگی و در هم آویختن زری و یوسف آنچنان انسانی و فارغ از عصیان تصویر شده اند که هرگز خواننده احساس شرم و غریبگی و گناه نمی کند..
تا جایی که میدانم چنین ویرایش معصومانه ای از برهنگی و عشق را در زبان فارسی زیاد نداریم گرچه نظامی در منظومه ی هفت پیکر چنین شاهکاری از تصویر سازی را انجام داده آن هنگامی که خسرو از دور شاهد برهنگی شیرین در آب رودخانه است…
لینک کانال:
https://telegram.me/Wumman

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *